W klubie albo na sali wynajmowanej na treningi oświetlenie zauważa się dopiero wtedy, gdy coś przestaje działać. Do tego momentu jest po prostu jasno albo ciemnawo, a ewentualne narzekania sprowadzają się do tego, że trzeba wymienić świetlówkę.
Tymczasem od oświetlenia zależy nie tylko widoczność, ale też męczliwość oczu przy dłuższej jednostce treningowej i bezpieczeństwo przy ćwiczeniach z obciążeniem. Warto wiedzieć, na co patrzeć przy wymianie.
Oprawa, która wytrzyma warunki w hali
Sala treningowa to pomieszczenie o dużej wilgotności, z kurzem i z ryzykiem uderzenia piłką albo sprzętem. Oprawa przeznaczona do biura wytrzyma tam rok, potem zbiera wilgoć i przestaje świecić równomiernie.
Stosuje się rozwiązania o podwyższonym stopniu ochrony, odporne na pył i zachlapanie. Dobrze dobrana lampa led hermetyczna ma podany zarówno stopień ochrony obudowy, jak i odporność mechaniczną.
Przy salach z wysokim sufitem dochodzi kwestia dostępu. Wymiana oprawy na wysokości sześciu metrów wymaga podnośnika albo rusztowania, więc trwałość przekłada się wprost na koszt utrzymania obiektu.
Migotanie, którego nie widać, a które męczy
Źródła światła zasilane prądem przemiennym pulsują z częstotliwością wynikającą z sieci. Oko tego nie rejestruje świadomie, ale układ nerwowy owszem, a efektem jest zmęczenie i bóle głowy przy dłuższej ekspozycji.
W oprawach LED odpowiada za to zasilacz. Tanie konstrukcje mają wysoki współczynnik tętnienia, dobre utrzymują go na poziomie pomijalnym. To parametr podawany w karcie katalogowej i warto go sprawdzić.
Ma to szczególne znaczenie w obiektach sportowych z uwagi na nagrania. Przy filmowaniu treningu albo walki migotanie widać na materiale jako przesuwające się pasy, których nie da się usunąć w obróbce.
Trzecim parametrem jest barwa światła i oddawanie barw. W obiektach sportowych stosuje się barwę neutralną, bliższą światłu dziennemu, bo przy barwie ciepłej spada kontrast i trudniej ocenić odległość. Współczynnik oddawania barw ma znaczenie przy transmisjach i przy zdjęciach, gdzie niski wskaźnik daje przekłamane kolory strojów.
Natężenie i równomierność
Dla sal sportowych podaje się wymagane natężenie oświetlenia zależne od rodzaju aktywności i poziomu rozgrywek. Trening rekreacyjny wymaga mniej niż zawody, a zawody transmitowane jeszcze więcej.
Równie ważna jest równomierność, czyli stosunek wartości najmniejszej do średniej. Sala z jasnymi plamami pod oprawami i ciemniejszymi przestrzeniami między nimi męczy wzrok, nawet jeśli średnia wypada prawidłowo.
Osobnym parametrem jest ograniczenie olśnienia. W sportach, w których patrzy się do góry, oprawa widoczna bezpośrednio w polu widzenia jest realnym problemem, a nie kwestią komfortu.
Awaria w trakcie zajęć
W obiekcie, w którym trwa trening, zgaśnięcie światła jest sytuacją niebezpieczną. Przy ćwiczeniach z obciążeniem albo w sportach kontaktowych liczy się każda sekunda do momentu, w którym pojawi się światło.
Dlatego stosuje się oświetlenie awaryjne z własnym źródłem zasilania, uruchamiane automatycznie przy zaniku napięcia. Jest ono wymagane w obiektach użyteczności publicznej i podlega okresowym testom.
Praktyczną sprawą jest też podział opraw na kilka obwodów. Zadziałanie jednego zabezpieczenia gasi wtedy część sali, a nie całość, i trening da się dokończyć przy ograniczonym oświetleniu.
Warto też przewidzieć sposób montażu ułatwiający późniejszą obsługę. Oprawy zawieszone na linkach z możliwością opuszczenia albo zamontowane na szynoprzewodzie pozwalają wymienić pojedynczą sztukę bez rozkręcania całej instalacji. Przy obiekcie z kilkudziesięcioma oprawami ta decyzja wraca przy każdej awarii.
Koszt utrzymania w perspektywie kilku lat
Przy porównywaniu ofert liczy się nie cena oprawy, lecz koszt w całym okresie użytkowania: zużycie energii, żywotność, koszt wymiany i przestoje. W obiekcie pracującym po dwanaście godzin dziennie różnice są znaczne.
Wymiana starych opraw świetlówkowych na rozwiązania LED zwraca się zwykle w dwa do trzech lat przy takim czasie pracy. Do tego dochodzi mniejsza liczba interwencji, bo nie wymienia się źródeł światła co sezon.
Przy planowaniu warto policzyć także koszt podnośnika przy każdej wymianie. W halach o dużej wysokości potrafi on przewyższyć cenę samej oprawy, co całkowicie zmienia rachunek.
Dobór i zakup
Przy wyborze sprawdza się strumień świetlny, rozsył światła, stopień ochrony, odporność mechaniczną, współczynnik tętnienia i deklarowaną żywotność podaną razem z warunkami pomiaru.
Dobrą praktyką jest zamówienie jednej oprawy na próbę i sprawdzenie jej w obiekcie, po zmroku, przed zakupem całej partii. Parametry katalogowe nie pokazują, jak rozkłada się światło na konkretnej sali z konkretną wysokością.
Asortyment opraw hermetycznych i przemysłowych z podanymi strumieniami, rozsyłami i stopniami ochrony prowadzi hurtownia Onninen. Karty katalogowe z krzywymi rozsyłu oraz z wartościami współczynnika tętnienia znajdziesz na www.onninen.pl.
Nazywa się Marcin i jestem redaktorem naczelnym portalu mma.info.pl. Na co dzień zajmuje się copywritingiem, optymalizacją stron internetowych i SEO. Jestem także maniakiem sportów – w tym mma i piłki nożnej. Jeśli masz pytania, zapraszam do kontaktu ze mną! 🙂
